संज्ञा र विशेषण
जापानी संज्ञा (名詞・めいし) र विशेषण (形容詞・けいようし) सिकौँ
यो पाठमा तपाईंले दैनिक जीवनमा प्रयोग हुने जापानी संज्ञा, い-विशेषण र な-विशेषण, सरल वाक्य बनाउने तरिका तथा अभ्यास सिक्नुहुनेछ। जापानी उदाहरणसँगै रोमान्जी, नेपाली उच्चारण र नेपाली अर्थ दिइएको छ।
१. संज्ञाको परिचय (名詞・Meishi)
संज्ञा भनेको व्यक्ति, वस्तु, ठाउँ वा विचारको नाम हो। नेपालीमा मान्छे, किताब, पानी, घर जस्ता शब्द संज्ञा हुन्। जापानीमा पनि त्यस्तै शब्दलाई 名詞(めいし・meishi) भनिन्छ।
- लिङ्गअनुसार रूप बदलिँदैन: नेपालीमा छोरा/छोरी फरक शब्द हुन्, तर जापानी संज्ञामा सामान्यतया शब्दको रूप लिङ्गका कारण बदलिँदैन। उदाहरण: 先生(せんせい・sensei) शिक्षक वा शिक्षिका दुवै हुन सक्छ।
- बहुवचनका लागि प्रायः छुट्टै रूप चाहिँदैन: 本(ほん・hon) ले सन्दर्भअनुसार “किताब” वा “किताबहरू” जनाउन सक्छ। आवश्यक परे 数(かず・kazu) वा たち जस्ता शब्द प्रयोग गरिन्छ।
- Particles / विभक्ति: जापानीमा は、が、を、に जस्ता कणले संज्ञाको वाक्यभित्रको भूमिका देखाउँछन्। यसलाई नेपालीको विभक्ति वा “ले, लाई, मा” जस्ता भूमिकासँग तुलना गर्न सकिन्छ, तर प्रयोग सधैँ एक-एक गरी मिल्दैन।
दैनिक जीवनका १० आवश्यक संज्ञा
| Japanese (Kanji/Kana) | Romaji | नेपाली उच्चारण | नेपाली अर्थ |
|---|---|---|---|
| 人(ひと) | hito | हितो | मान्छे |
| 水(みず) | mizu | मिजु | पानी |
| 食べ物(たべもの) | tabemono | ताबेमोनो | खाना / खानेकुरा |
| 家(いえ) | ie | इए | घर |
| 学校(がっこう) | gakkou | गक्को | विद्यालय |
| 本(ほん) | hon | होन | किताब |
| 友達(ともだち) | tomodachi | तोमोदाची | साथी / मित्र |
| 車(くるま) | kuruma | कुरुमा | गाडी |
| 仕事(しごと) | shigoto | शिगोतो | काम / जागिर |
| 花(はな) | hana | हाना | फूल |
२. विशेषणको परिचय (形容詞・Keiyoushi)
विशेषणले कुनै संज्ञाको गुण, अवस्था वा विशेषता बताउँछ। जापानीमा विशेषणका मुख्य दुई प्रकार छन्। यी दुई प्रकारको फरक वाक्यमा जोड्दा र नकारात्मक वा भूतकाल बनाउँदा देखिन्छ।
い-विशेषण(い形容詞・I-keiyoushi)
धेरैजसो यस्ता विशेषणको शब्दकोशीय रूप अन्त्यमा い हुन्छ। संज्ञाअघि राख्दा सामान्यतया सिधै जोडिन्छ: 冷たい水 = चिसो पानी। नकारात्मक बनाउन प्रायः अन्तिम い हटाएर くない जोडिन्छ: 高い → 高くない।
い-विशेषणका ५ उदाहरण
| Japanese | Romaji | नेपाली उच्चारण | नेपाली अर्थ |
|---|---|---|---|
| 大きい(おおきい) | ookii | ओओकी | ठूलो |
| 小さい(ちいさい) | chiisai | चीइसाइ | सानो |
| 高い(たかい) | takai | ताकाइ | महँगो / अग्लो |
| 冷たい(つめたい) | tsumetai | त्सुमेताइ | चिसो (छुँदा/पिउँदा) |
| おいしい | oishii | ओइशी | स्वादिष्ट |
な-विशेषण(な形容詞・Na-keiyoushi)
यी विशेषण संज्ञाअघि आउँदा सामान्यतया बीचमा な चाहिन्छ: 静かな町 = शान्त सहर। तर वाक्यको अन्त्यमा です अघि राख्दा な प्रयोग हुँदैन: 静かです = शान्त छ।
な-विशेषणका ५ उदाहरण
| Japanese | Romaji | नेपाली उच्चारण | नेपाली अर्थ |
|---|---|---|---|
| 静か(しずか) | shizuka | शिजुका | शान्त |
| 元気(げんき) | genki | गेन्की | स्वस्थ / फुर्तिलो |
| 有名(ゆうめい) | yuumei | यूमेइ | प्रसिद्ध |
| 便利(べんり) | benri | बेन्ऱी | सुविधाजनक |
| きれい | kirei | किरेइ | सुन्दर / सफा |
३. आधारभूत वाक्य संरचना र रूप परिवर्तन
नेपाली वाक्यको सामान्य क्रम Subject–Object–Verb (कर्ता–कर्म–क्रिया) हो। जापानीमा पनि क्रिया वा वाक्यको मुख्य भाग प्रायः अन्त्यमा आउँछ। तर संज्ञा र विशेषण भएको सरल वाक्यमा जापानीले प्रायः विषय + विशेषण/संज्ञा + です प्रयोग गर्छ। です (desu) ले वाक्यलाई विनम्र बनाउँछ; यसको नेपाली अर्थ सन्दर्भअनुसार “हो/छ” हुन सक्छ।
ढाँचा A: संज्ञा + は + い-विशेषण + です
水は冷たいです。 पानी चिसो छ।
यहाँ は (wa) ले वाक्यको विषय देखाउँछ। は लेखिन्छ तर यस सन्दर्भमा “वा” उच्चारण हुन्छ। い-विशेषणले संज्ञाको अवस्था बताउँछ र त्यसपछि です आउँछ।
ढाँचा B: संज्ञा + は + な-विशेषण + です
この町は静かです。 यो सहर शान्त छ।
वाक्यको अन्त्यमा な-विशेषणपछि な राखिँदैन। तर संज्ञाअघि राख्दा 静かな町 (शान्त सहर) हुन्छ।
ढाँचा C: यो/त्यो वस्तु सुन्दर छ
この花はきれいです。 यो फूल सुन्दर छ।
この (kono) को अर्थ “यो” हो र यसले संज्ञाअघि आएर त्यसलाई जनाउँछ। きれい な-विशेषण भएकाले यहाँ きれいです हुन्छ; “きれいなです” हुँदैन।
दैनिक जीवनका ५ उदाहरण वाक्य
水は冷たいです。
Romaji: Mizu wa tsumetai desu.
नेपाली: पानी चिसो छ।
व्याख्या: 水 (mizu) = पानी; は (wa) ले पानीलाई विषय बनाउँछ; 冷たい (tsumetai) = चिसो, い-विशेषण भएकाले सिधै प्रयोग हुन्छ; です ले विनम्रता दिन्छ।
この花はきれいです。
Romaji: Kono hana wa kirei desu.
नेपाली: यो फूल सुन्दर छ।
व्याख्या: この = यो (संज्ञाअघि); 花 = फूल; は = विषय जनाउने कण; きれい = सुन्दर, な-विशेषण; です = छ।
あの家は大きいです。
Romaji: Ano ie wa ookii desu.
नेपाली: त्यो घर ठूलो छ।
व्याख्या: あの = त्यो (सुन्ने र बोल्ने दुवैबाट टाढा भएको कुरा); 家 = घर; は = विषय; 大きい = ठूलो, い-विशेषण।
この町は静かです。
Romaji: Kono machi wa shizuka desu.
नेपाली: यो सहर शान्त छ।
व्याख्या: 町 (machi) = सहर/नगर; 静か = शान्त, な-विशेषण; वाक्यको अन्त्यमा です अघि な थपिँदैन। संज्ञाअघि भने 静かな町 हुन्छ।
この食べ物はおいしいです。
Romaji: Kono tabemono wa oishii desu.
नेपाली: यो खाना स्वादिष्ट छ।
व्याख्या: 食べ物 = खानेकुरा; この = यो; は = विषय जनाउने कण; おいしい = स्वादिष्ट, い-विशेषण; です = विनम्र वाक्यको अन्त्य।
छोटो रूप परिवर्तन तालिका
| प्रकार | सकारात्मक (वर्तमान) | नकारात्मक (वर्तमान) | नेपाली अर्थ |
|---|---|---|---|
| い-विशेषण | 高いです。 takai desu | 高くないです。 takakunai desu | महँगो छ / महँगो छैन |
| な-विशेषण | 静かです。 shizuka desu | 静かではありません。 shizuka dewa arimasen | शान्त छ / शान्त छैन |
शुरुआती तहमा यी विनम्र रूपहरू उपयोगी छन्। な-विशेषणको नकारात्मक बोलचालको रूप 静かじゃないです (shizuka janai desu) पनि सुनिन्छ।
४. अभ्यास (नेपालीबाट जापानीमा अनुवाद)
पहिले आफैँ जापानीमा लेख्ने प्रयास गर्नुहोस्। उत्तरहरू पाठको सबैभन्दा तल राखिएका छन्।
१. पानी चिसो छ।
२. यो फूल सुन्दर छ।
३. त्यो घर ठूलो छ।
४. यो सहर शान्त छ।
५. यो खाना स्वादिष्ट छ।
उत्तर कुञ्जी (Answer Key)
- 水は冷たいです。 — Mizu wa tsumetai desu.
- この花はきれいです。 — Kono hana wa kirei desu.
- あの家は大きいです。 — Ano ie wa ookii desu.
- この町は静かです。 — Kono machi wa shizuka desu.
- この食べ物はおいしいです。 — Kono tabemono wa oishii desu.
यी अभ्यासका सम्भावित उत्तर हुन्। सन्दर्भअनुसार “यो/त्यो” वा संज्ञाको छनोट फरक हुन सक्छ।
