उपसर्ग र प्रत्यय
日本語(にほんご)
नेपालीबाट जापानी भाषा
JLPT N5–N4
Japanese Prefixes and Suffixes
जापानी भाषाका उपसर्ग (接頭辞) र प्रत्यय (接尾辞)
जापानी शब्द कसरी बन्छन्, शब्दको अर्थ कसरी परिवर्तन हुन्छ, र दैनिक जीवनमा यी शब्दहरू कसरी प्रयोग गरिन्छन् भन्ने कुरा सजिलो नेपाली भाषामा सिकौँ।
お/ご — O / Go
अर्थ र प्रयोग: सम्मान, विनम्रता वा आदर व्यक्त गर्न प्रयोग गरिन्छ। お र ご मध्ये कुन प्रयोग गर्ने भन्ने कुरा शब्दमा निर्भर हुन्छ। सामान्यतया जापानी मूलका शब्दमा お र चिनियाँ मूलका शब्दमा ご प्रयोग हुने प्रवृत्ति छ, तर अपवाद पनि छन्।
अर्थ: नाम (आदरपूर्वक सोध्दा वा भन्दा)
अर्थ: चिया; विनम्र रूपमा भनिएको चिया
अर्थ: तपाईंको परिवार (आदरपूर्वक)
अभ्यास वाक्य
お名前は何ですか。
Onamae wa nan desu ka?
नेपाली: तपाईंको नाम के हो?
不(ふ)— Fu
अर्थ र प्रयोग: कुनै कुरा नभएको, सही नभएको वा नकारात्मक अवस्था जनाउँछ। नेपालीमा “अ-”, “अन-” वा “नभएको” जस्तै अर्थ हुन सक्छ।
Breakdown: 不 + 便
अर्थ: असुविधाजनक
Breakdown: 不 + 安
अर्थ: चिन्ता वा असुरक्षा
Breakdown: 不 + 可能
अर्थ: असम्भव
अभ्यास वाक्य
この駅は少し不便です。
Kono eki wa sukoshi fuben desu.
नेपाली: यो रेल स्टेशन अलि असुविधाजनक छ।
無(む)— Mu
अर्थ र प्रयोग: कुनै वस्तु, गुण वा अवस्था नभएको वा बिना भएको अर्थ दिन्छ। नेपालीमा “बिना”, “रहित” वा “नभएको” भन्न सकिन्छ।
Breakdown: 無 + 料
अर्थ: निःशुल्क
Breakdown: 無 + 理
अर्थ: असम्भव, अत्यधिक गाह्रो वा गर्न नसकिने
Breakdown: 無 + 関係
अर्थ: कुनै सम्बन्ध नभएको
अभ्यास वाक्य
このイベントは無料です。
Kono ibento wa muryō desu.
नेपाली: यो कार्यक्रम निःशुल्क छ।
未(み)— Mi
अर्थ र प्रयोग: कुनै काम अझै नभएको वा कुनै अवस्था पूरा नभएको जनाउँछ। नेपालीमा “अझै नभएको” वा “अपूर्ण” भन्न सकिन्छ।
Breakdown: 未 + 完成
अर्थ: अझै पूरा नभएको
Breakdown: 未 + 経験
अर्थ: अनुभव नभएको
Breakdown: 未 + 成年
अर्थ: कानुनी वयस्क उमेर नपुगेको व्यक्ति
अभ्यास वाक्य
この仕事はまだ未完成です。
Kono shigoto wa mada mikansei desu.
नेपाली: यो काम अझै पूरा भएको छैन।
再(さい)— Sai
अर्थ र प्रयोग: कुनै काम फेरि गर्नु वा पुनः सुरु गर्नु भन्ने अर्थ दिन्छ। नेपालीमा “पुनः” वा “फेरि” जस्तै हो।
Breakdown: 再 + 開
अर्थ: फेरि सुरु गर्नु
Breakdown: 再 + 利用
अर्थ: पुनः प्रयोग
Breakdown: 再 + 確認
अर्थ: फेरि जाँच वा पुष्टि गर्नु
अभ्यास वाक्य
午後から会議を再開します。
Gogo kara kaigi o saikai shimasu.
नेपाली: दिउँसोदेखि बैठक फेरि सुरु गर्छौँ।
新(しん)— Shin
अर्थ र प्रयोग: “नयाँ” भन्ने अर्थ दिन्छ। प्रायः अर्को Kanji सँग जोडिएर नयाँ वस्तु, नयाँ अवधि वा नयाँ प्रकार जनाउँछ।
Breakdown: 新 + 商品
अर्थ: नयाँ सामान वा उत्पादन
Breakdown: 新 + 学期
अर्थ: नयाँ शैक्षिक सत्र
Breakdown: 新 + 幹線
अर्थ: जापानको उच्च गतिको रेल सेवा
अभ्यास वाक्य
新商品を買いました。
Shinshōhin o kaimashita.
नेपाली: मैले नयाँ सामान किनेँ।
旧(きゅう)— Kyū
अर्थ र प्रयोग: “पुरानो”, “पहिलेको” वा “पूर्व” भन्ने अर्थ दिन्छ। कुनै पुरानो नाम, सम्बन्ध वा स्थानबारे कुरा गर्दा प्रयोग हुन्छ।
Breakdown: 旧 + 友
अर्थ: पुरानो मित्र
Breakdown: 旧 + 姓
अर्थ: पहिलेको थर
Breakdown: 旧 + 市街
अर्थ: पुरानो सहरको क्षेत्र
अभ्यास वाक्य
週末に旧友に会いました。
Shūmatsu ni kyūyū ni aimashita.
नेपाली: सप्ताहन्तमा म पुरानो मित्रलाई भेटेँ।
~人(じん/にん)— Jin / Nin
अर्थ र प्रयोग: 人 ले “मानिस” वा “व्यक्ति” भन्ने अर्थ दिन्छ। देशको नामपछि じん (jin) आएमा प्रायः त्यस देशको व्यक्ति वा राष्ट्रियता जनाउँछ। अन्य शब्दमा यसको उच्चारण にん (nin) पनि हुन सक्छ।
Breakdown: 日本 + 人
अर्थ: जापानी व्यक्ति
Breakdown: 外国 + 人
अर्थ: विदेशी व्यक्ति
Breakdown: 三 + 人
अर्थ: तीन जना
अभ्यास वाक्य
私の友達は日本人です。
Watashi no tomodachi wa Nihonjin desu.
नेपाली: मेरो साथी जापानी हुनुहुन्छ।
~者(しゃ)— Sha
अर्थ र प्रयोग: कुनै काम गर्ने व्यक्ति, कुनै समूहको सदस्य वा कुनै अवस्थासँग सम्बन्धित व्यक्ति जनाउन प्रयोग हुन्छ। यसको अर्थ पूरा शब्दअनुसार फरक पर्न सक्छ।
Breakdown: 学 + 者
अर्थ: विद्वान् वा अनुसन्धानकर्ता
Breakdown: 医 + 者
अर्थ: डाक्टर
Breakdown: 読 + 者
अर्थ: पाठक
अभ्यास वाक्य
その学者は日本語を研究しています。
Sono gakusha wa Nihongo o kenkyū shite imasu.
नेपाली: ती विद्वान् जापानी भाषाको अध्ययन गर्दै हुनुहुन्छ।
~家(か)— Ka
अर्थ र प्रयोग: कुनै क्षेत्रमा विशेषज्ञ वा पेशागत रूपमा काम गर्ने व्यक्ति जनाउँछ। नेपालीमा “विशेषज्ञ”, “लेखक”, “कलाकार” जस्ता अर्थ हुन सक्छन्।
Breakdown: 作 + 家
अर्थ: लेखक
Breakdown: 画 + 家
अर्थ: चित्रकार
Breakdown: 音楽 + 家
अर्थ: संगीतकार
अभ्यास वाक्य
私の姉は音楽家です。
Watashi no ane wa ongakuka desu.
नेपाली: मेरी दिदी संगीतकार हुनुहुन्छ।
~的(てき)— Teki
अर्थ र प्रयोग: कुनै विषयसँग सम्बन्धित, कुनै विशेषता भएको वा कुनै प्रकारको भन्ने अर्थ दिन्छ। धेरैजसो अवस्थामा यसले विशेषणजस्तो अर्थ बनाउँछ।
Breakdown: 文化 + 的
अर्थ: सांस्कृतिक
Breakdown: 国際 + 的
अर्थ: अन्तर्राष्ट्रिय
Breakdown: 具体 + 的
अर्थ: ठोस वा स्पष्ट रूपमा देखाइएको
अभ्यास वाक्य
もっと具体的に説明してください。
Motto gutaiteki ni setsumei shite kudasai.
नेपाली: कृपया अझ स्पष्ट रूपमा व्याख्या गर्नुहोस्।
~化(か)— Ka
अर्थ र प्रयोग: कुनै वस्तु वा अवस्थालाई परिवर्तन गर्ने, कुनै रूपमा बदलिने वा कुनै प्रक्रिया हुने अर्थ दिन्छ। नेपालीमा “-करण” वा “बन्ने प्रक्रिया” जस्तै हो।
Breakdown: 国際 + 化
अर्थ: अन्तर्राष्ट्रियकरण
Breakdown: 自動 + 化
अर्थ: स्वचालन; स्वचालित बनाउने प्रक्रिया
Breakdown: 近代 + 化
अर्थ: आधुनिकीकरण
अभ्यास वाक्य
この工場では生産を自動化しました。
Kono kōjō de wa seisan o jidōka shimashita.
नेपाली: यो कारखानामा उत्पादन प्रक्रिया स्वचालित बनाइएको छ।
~中(ちゅう)— Chū
अर्थ र प्रयोग: कुनै काम अहिले चलिरहेको छ वा कुनै गतिविधिको बीचमा छ भन्ने अर्थ दिन्छ। धेरै अवस्थामा यसको अर्थ “गरिरहेको बेला” वा “चलिरहेको” हुन्छ।
Breakdown: 勉強 + 中
अर्थ: पढिरहेको अवस्थामा
Breakdown: 会議 + 中
अर्थ: बैठक चलिरहेको अवस्थामा
Breakdown: 使用 + 中
अर्थ: प्रयोग भइरहेको
अभ्यास वाक्य
今、日本語を勉強中です。
Ima, Nihongo o benkyōchū desu.
नेपाली: अहिले म जापानी भाषा पढिरहेको छु।
~後(ご)— Go
अर्थ र प्रयोग: कुनै काम वा घटनापछि भन्ने अर्थ दिन्छ। धेरै Kanji-आधारित शब्दमा 後 को उच्चारण ご (go) हुन्छ। ध्यान दिनुहोस्: केही अन्य शब्दमा 後 लाई あと (ato) पनि पढिन्छ।
Breakdown: 食 + 後
अर्थ: खाना खाएपछि
Breakdown: 卒業 + 後
अर्थ: स्नातक वा पढाइ पूरा गरेपछि
Breakdown: 会議 + 後
अर्थ: बैठकपछि
अभ्यास वाक्य
食後に薬を飲みます。
Shokugo ni kusuri o nomimasu.
नेपाली: खाना खाएपछि औषधि खान्छु।
४. छिटो दोहोर्याउने तालिका
| Prefix / Suffix | Romaji | मुख्य अर्थ | उदाहरण |
|---|---|---|---|
| お/ご | O / Go | आदर वा विनम्रता | お名前 |
| 不 | Fu | नकारात्मक / नभएको | 不便 |
| 無 | Mu | बिना / रहित | 無料 |
| 未 | Mi | अझै नभएको | 未完成 |
| 再 | Sai | फेरि / पुनः | 再利用 |
| 新 | Shin | नयाँ | 新商品 |
| 旧 | Kyū | पुरानो / पूर्व | 旧友 |
| ~人 | Jin / Nin | व्यक्ति / राष्ट्रियता | 日本人 |
| ~者 | Sha | व्यक्ति / काम गर्ने व्यक्ति | 読者 |
| ~家 | Ka | विशेषज्ञ / पेशागत व्यक्ति | 作家 |
| ~的 | Teki | सम्बन्धित / प्रकारको | 文化的 |
| ~化 | Ka | परिवर्तन / -करण | 自動化 |
| ~中 | Chū | चलिरहेको / समयमा | 勉強中 |
| ~後 | Go | पछि | 食後 |
६. सम्झनुपर्ने महत्त्वपूर्ण कुरा
- Prefix शब्दको अगाडि जोडिन्छ; Suffix शब्दको पछाडि जोडिन्छ।
- एउटै Kanji को उच्चारण शब्दअनुसार फरक हुन सक्छ।
- Romaji ले उच्चारण बुझ्न सहयोग गर्छ, तर जापानी लेखाइ पनि सँगसँगै अभ्यास गर्नुहोस्।
- हरेक नयाँ शब्दलाई एउटा पूरा वाक्यमा प्रयोग गरेर सिक्नुहोस्।
- सन्दर्भअनुसार एउटै Prefix वा Suffix को अर्थ केही फरक हुन सक्छ।
अभ्यास सुझाव: प्रत्येक दिन दुईवटा Prefix वा Suffix छान्नुहोस्, तिनका उदाहरण लेख्नुहोस्, र कम्तीमा एउटा जापानी वाक्य बनाउनुहोस्। यसरी अभ्यास गर्दा शब्दावली र व्याकरण दुवै सुधार हुन्छन्।
